KKU Research Journal
ISSN 0859-3957

ปีที่ 18 ฉบับที่ 3 พฤษภาคม - มิถุนายน 2556

บทบาทของผลกระทบจากผู้ก่อตั้งต่อโครงสร้างทางพันธุกรรมของชาวละว้าในจังหวัดแม่ฮ่องสอน
The Role of Founder Effect on Genetic Structure of the Lawa in Mae Hong Son Province
จตุพล คำปวนสาย ศุภลักษณ์ หมีทอง และวิภู กุตะนันท์
Jatupol Kampuansai Supalak Mheetong and Wibhu Kutanan

บทคัดย่อ

       ชาวละว้า เป็นกลุ่มชนพื้นเมืองที่อาศัยอยู่ในบริเวณที่ราบเชียงใหม่-ลำพูนมาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ชาวละว้าส่วนใหญ่ถูกขับไล่ไปตั้งถิ่นฐานในบริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดเชียงใหม่และแม่ฮ่องสอน โดยชาวไทซึ่งอพยพเข้ามาในสมัยพุทธศตวรรษที่ 18 จากการศึกษาทางภาษาศาสตร์พบว่าภาษาของชาวละว้าจัดอยู่ในตระกูลออสโตรเอเชียติค ตระกูลย่อยมอญ-เขมร แต่ปัจจุบันชาวละว้ามีภาษาพูดที่แตกต่างกันอยู่สองกลุ่ม คือภาษาละว้าตะวันออก ซึ่งพูดกันในจังหวัดเชียงใหม่ และภาษาละว้าตะวันตกในจังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยชาวละว้าแต่ละกลุ่มจะมีสำเนียงภาษาของตนเองและบางส่วนมีความแตกต่างกันถึงร้อยละ 50 งานวิจัยนี้มุ่งที่จะศึกษาโครงสร้างทางพันธุกรรมของชาวละว้าตะวันตกบ้านป่าแป๋ ตำบลป่าแป๋ อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน โดยอาศัยความผันแปรของดีเอ็นเอไมโทคอนเดรียบริเวณที่มีความหลากหลายสูง I เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างภาษาและพันธุกรรมของชาวละว้า ผลจากการศึกษาพบว่าชาวละว้าเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีความหลากหลายทางพันธุกรรมสูง ซึ่งเกิดจากการเป็นกลุ่มชาติพันธุ์โบราณประกอบกับลักษณะวัฒนธรรมที่ผู้หญิงจะย้ายเข้าบ้านฝ่ายชายหลังการแต่งงาน โครงสร้างทางพันธุกรรมของชาวละว้าบ้านป่าแป๋ มีความแตกต่างจากชาวละว้ากลุ่มอื่น เนื่องจากได้รับผลกระทบจากผู้ก่อตั้ง และส่งผลให้ความสัมพันธ์ทางพันธุกรรมไม่สอดคล้องกับความใกล้ชิดกันทางภาษาของชาวละว้า

Abstract

        Lawa is the local prehistoric people of Chiang Mai-Lamphun basin. The majority of Lawa people had been expelled to the border area between Chiang Mai and Mae Hong Son province by the Tai in the 13th century. According to the linguistic classification, Lawa language is grouped to the Austroasiatic family, Mon-Khmer subfamily. However, there are two Lawa language branches, Eastern Lawa in Chiang Mai and western Lawa in Mae Hong Son. Each Lawa village has their own dialect and some are 50 percent phonetic different from each other. This research aimed to investigate the genetic structure of the Western Lawa from Ban Pa Pae, Pa Pae sub-district, Mae Sarieng district, Mae Hong Son province using mitochondrial DNA hypervariable region I as a genetic marker. The correlation between linguistic relatedness and genetic relationship of the Lawa was investigated. A high degree of genetic diversity was observed in the Lawa ethnic group which might be shaped by its old origin and the patrilocal post-marital residence culture. The founder effect in the Lawa from Ban Pa Pae leads to their genetic difference from other villages. Moreover, there was no correlation between linguistic relatedness and genetic relationship.

คำสำคัญ:: ละว้า, ภาษา, ดีเอ็นเอไมโทคอนเดรีย, โครงสร้างทางพันธุกรรม, ผลกระทบจากผู้ก่อตั้ง
Keywords:Lawa, linguistics, mitochondrial DNA, genetic structure, founder effect

Division of Research Administration.
Building2, 2nd Floor,Office of the President.
Khon Kaen University
Tel. 043-009700 ext. 42128
E-mail: kkurj@kku.ac.th